{"id":8475,"date":"2022-06-16T04:00:00","date_gmt":"2022-06-16T02:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/svetkamene.eu\/?p=8475"},"modified":"2022-06-16T20:10:34","modified_gmt":"2022-06-16T18:10:34","slug":"rozanka-zelejowska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/16\/rozanka-zelejowska\/","title":{"rendered":"R\u00d3\u017bANKA ZELEJOWSKA"},"content":{"rendered":"\n

Mimo, \u017ce G\u00f3ra Zelejowa, le\u017c\u0105ca na p\u00f3\u0142nocny zach\u00f3d od Ch\u0119cin, by\u0142a miejscem pozyskiwania ciekawej odmiany dewo\u0144skiego wapienia o oliwkowym kolorze z bogatym u\u017cyleniem barwy bia\u0142ej lub r\u00f3\u017cowej, to jednak nie lita ska\u0142a wapienna by\u0142a najbardziej poszukiwanym materia\u0142em z tego miejsca. By\u0142 nim wyst\u0119puj\u0105cy \u017cy\u0142owo w\u015br\u00f3d wapieni, grubokrystaliczny kalcyt zwany \u201er\u00f3\u017cank\u0105 zelejowsk\u0105\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Nazwa \u201er\u00f3\u017canka zelejowska\u201d pochodzi od unikalnej struktury ska\u0142y, gdzie okruchy jasnego kalcytu, otoczone s\u0105 wi\u015bniowym hematytem, tworz\u0105c charakterystyczne r\u00f3\u017cyczki. Wielokrotne etapy mineralizacji i powt\u00f3rnego kruszenia, spowodowa\u0142y powstanie tu wielobarwnych struktur. Bia\u0142y i r\u00f3\u017cowy kalcyt, zabarwiony wi\u015bniowym hematytem, tworzy\u0142 niepowtarzaln\u0105 kolorystyk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Za powstanie r\u00f3\u017canki odpowiedzialne s\u0105 roztwory hydrotermalne \u2013 gor\u0105ce, zmineralizowane wody, \u2013 z kt\u00f3rych krystalizowa\u0142 w sp\u0119kanych ska\u0142ach kalcyt i towarzysz\u0105ce mu minera\u0142y. Pierwsze sp\u0119kania ska\u0142 dewo\u0144skich mia\u0142y miejsce podczas waryscyjskich ruch\u00f3w g\u00f3rotw\u00f3rczych, w p\u00f3\u017anym karbonie, za\u015b ostatnie podczas ruch\u00f3w alpejskich. Wtedy to wielokrotnie sp\u0119kany kalcyt zosta\u0142 wzbogacony przez kruszce o\u0142owiu i miedzi.<\/p>\n\n\n\n

Wydobywany na G\u00f3rze Zelejowej materia\u0142 posiada\u0142 zr\u00f3\u017cnicowan\u0105 budow\u0119 wst\u0119gowo-pasmow\u0105, brekcyjn\u0105 lub kokardow\u0105. Do prawdziwych marmur\u00f3w r\u00f3\u017cank\u0119 zelejowsk\u0105 upodabnia budowa krystaliczna. Ponadto, wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 r\u00f3\u017canki polega na mo\u017cliwo\u015bci uzyskania doskona\u0142ego poleru powierzchni, przez co stanowi\u0142a du\u017c\u0105 konkurencj\u0119 dla wielu marmur\u00f3w w\u0142oskich.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kolumna z r\u00f3\u017canki zelejowskiej w o\u0142tarzu kaplicy Fodygi w Ch\u0119cinach oraz waza z r\u00f3\u017canki<\/em>.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

\u017by\u0142y r\u00f3\u017canki by\u0142y szeroko\u015bci od kilku centymetr\u00f3w do kilkunastu metr\u00f3w, d\u0142ugo\u015b\u0107 ich wynosi\u0142a od kilkudziesi\u0119ciu do kilkuset metr\u00f3w. Takie wyst\u0119powanie tego materia\u0142u wymusza\u0142o specyficzn\u0105 metod\u0119 wydobycia, po kt\u00f3rej do dzi\u015b widoczne s\u0105 d\u0142ugie i w\u0105skie wyrobiska tzw. szpary. Do pozyskania r\u00f3\u017canki u\u017cywano drewnianych klin\u00f3w w\u0142o\u017conych w wykute otwory i polewanych wod\u0105. Woda powodowa\u0142a p\u0119cznienie drewna i odspajanie blok\u00f3w od litej ska\u0142y. Pr\u00f3cz wyrobisk na Zelejowej, szpary mo\u017cemy tak\u017ce ogl\u0105da\u0107 na g\u00f3rze Stok\u00f3wce w pobli\u017cu Ga\u0142\u0119zic.<\/p>\n\n\n\n

Detale architektoniczne wykonane z r\u00f3\u017canki spotykamy w wystroju wielu barokowych obiekt\u00f3w sakralnych nie tylko kr\u00f3lewskiego Krakowa, ale te\u017c Kielc. S\u0105 to m.in. detale o\u0142tarza g\u0142\u00f3wnego w klasztorze na kieleckiej Karcz\u00f3wce, tak zwane lustra przy portalu w Pa\u0142acu Biskup\u00f3w Krakowskich oraz w W\u0105chocku, J\u0119drzejowie i Lisowie.<\/p>\n\n\n\n

Pomimo trudno\u015bci w obr\u00f3bce spowodowanej krystaliczn\u0105 budow\u0105 znany jest przyk\u0142ad wykonania rze\u017aby figuralnej z kalcytu r\u00f3\u017canki. S\u0105 to rze\u017aby z nagrobka Gostomskich znajduj\u0105ce si\u0119 w kolegiacie w \u015arodzie Wielkopolskiej, wykonane oko\u0142o 1610 roku. Wyj\u0105tkow\u0105 urod\u0105 cechuje si\u0119 wykonany mi\u0119dzy innymi z r\u00f3\u017canki w roku 1614 przez Kaspra Fodyg\u0119 o\u0142tarz w kaplicy ko\u015bcio\u0142a pod wezwaniem \u015aw. Bart\u0142omieja Aposto\u0142a w Ch\u0119cinach. Kaplica jest nazywana kaplic\u0105 Fodygi lub Trzech Kr\u00f3li. Jest ona jednym z nielicznych w Polsce przyk\u0142adem kaplicy po\u015bwi\u0119conej mieszczaninowi.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Fragment posadzki wykonanej z kalcytu r\u00f3\u017canki \u2013 apartamenty kr\u00f3lewskie na Wawelu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Bardzo ciekawy przyk\u0142ad wykorzystania tego surowca, znaleziono w Muzeum Przypkowskich w J\u0119drzejowie. W jednej z sal znajduje si\u0119 wazon o nietuzinkowej urodzie wytoczony z kalcytu r\u00f3\u017canki. Z ostatnich uzyskanych z kamienio\u0142omu na Zelejowej blok\u00f3w, wykonano ok\u0142adziny kolumn, znajduj\u0105cych si\u0119 w muzeum w Oddziale \u015awi\u0119to-krzyskim Pa\u0144stwowego Instytutu Geologicznego w Kielcach.<\/p>\n\n\n\n

Eksploatacja wyrobiska trwa\u0142a do roku 1954. Obecnie jest to rezerwat przyrody obj\u0119ty \u015bcis\u0142\u0105 ochron\u0105 prawn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Kurier kamieniarski<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Autor: Jerzy J\u0119drychowski\u00a0\u00a0\u00a0|\u00a0\u00a0\u00a0Data: poniedzia\u0142ek, 11 wrze\u015bnia 2017<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mimo, \u017ce G\u00f3ra Zelejowa, le\u017c\u0105ca na p\u00f3\u0142nocny zach\u00f3d od Ch\u0119cin, by\u0142a miejscem pozyskiwania ciekawej odmiany…<\/p>\n","protected":false},"author":33,"featured_media":2702,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0},"categories":[676,382],"tags":[],"yoast_head":"\nR\u00d3\u017bANKA ZELEJOWSKA - Sv\u011bt Kamene<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Byl to hrubokrystalick\u00fd kalcit, kter\u00fd se nach\u00e1zel mezi v\u00e1penci, zn\u00e1m\u00fd jako \u201er\u00f3\u017cank\u0105 zelejowsk\u0105\u201d.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/16\/rozanka-zelejowska\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"cs_CZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"R\u00d3\u017bANKA ZELEJOWSKA - Sv\u011bt Kamene\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Byl to hrubokrystalick\u00fd kalcit, kter\u00fd se nach\u00e1zel mezi v\u00e1penci, zn\u00e1m\u00fd jako \u201er\u00f3\u017cank\u0105 zelejowsk\u0105\u201d.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/16\/rozanka-zelejowska\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Sv\u011bt Kamene\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-06-16T02:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-06-16T18:10:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/rozanka2.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"640\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"464\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napsal(a)\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Lucie Pewinsk\u00e1\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Odhadovan\u00e1 doba \u010dten\u00ed\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/#website\",\"url\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/\",\"name\":\"Sv\u011bt Kamene\",\"description\":\"Port\u00e1l informuj\u00edc\u00ed o v\u0161em co souvis\u00ed s kamenem\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"cs\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cs\",\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/16\/rozanka-zelejowska\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/rozanka2.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/rozanka2.jpg\",\"width\":640,\"height\":464},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/16\/rozanka-zelejowska\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/16\/rozanka-zelejowska\/\",\"name\":\"R\u00d3\u017bANKA ZELEJOWSKA - Sv\u011bt Kamene\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/16\/rozanka-zelejowska\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2022-06-16T02:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2022-06-16T18:10:34+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/#\/schema\/person\/22178e7b65c1fd6a1efb6f8e1850b6a9\"},\"description\":\"Byl to hrubokrystalick\u00fd kalcit, kter\u00fd se nach\u00e1zel mezi v\u00e1penci, zn\u00e1m\u00fd jako \u201er\u00f3\u017cank\u0105 zelejowsk\u0105\u201d.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/16\/rozanka-zelejowska\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cs\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/16\/rozanka-zelejowska\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/16\/rozanka-zelejowska\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Dom\u016f\",\"item\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"R\u00d3\u017bANKA ZELEJOWSKA\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/#\/schema\/person\/22178e7b65c1fd6a1efb6f8e1850b6a9\",\"name\":\"Lucie Pewinsk\u00e1\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cs\",\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/20be4344275189ffb47b096b0910e7ab?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/20be4344275189ffb47b096b0910e7ab?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Lucie Pewinsk\u00e1\"},\"url\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/author\/lucie-pewinskaseznam-cz\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"R\u00d3\u017bANKA ZELEJOWSKA - Sv\u011bt Kamene","description":"Byl to hrubokrystalick\u00fd kalcit, kter\u00fd se nach\u00e1zel mezi v\u00e1penci, zn\u00e1m\u00fd jako \u201er\u00f3\u017cank\u0105 zelejowsk\u0105\u201d.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/16\/rozanka-zelejowska\/","og_locale":"cs_CZ","og_type":"article","og_title":"R\u00d3\u017bANKA ZELEJOWSKA - Sv\u011bt Kamene","og_description":"Byl to hrubokrystalick\u00fd kalcit, kter\u00fd se nach\u00e1zel mezi v\u00e1penci, zn\u00e1m\u00fd jako \u201er\u00f3\u017cank\u0105 zelejowsk\u0105\u201d.","og_url":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/16\/rozanka-zelejowska\/","og_site_name":"Sv\u011bt Kamene","article_published_time":"2022-06-16T02:00:00+00:00","article_modified_time":"2022-06-16T18:10:34+00:00","og_image":[{"width":640,"height":464,"url":"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/rozanka2.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napsal(a)":"Lucie Pewinsk\u00e1","Odhadovan\u00e1 doba \u010dten\u00ed":"4 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/#website","url":"https:\/\/svetkamene.eu\/","name":"Sv\u011bt Kamene","description":"Port\u00e1l informuj\u00edc\u00ed o v\u0161em co souvis\u00ed s kamenem","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/svetkamene.eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"cs"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cs","@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/16\/rozanka-zelejowska\/#primaryimage","url":"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/rozanka2.jpg","contentUrl":"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/rozanka2.jpg","width":640,"height":464},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/16\/rozanka-zelejowska\/#webpage","url":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/16\/rozanka-zelejowska\/","name":"R\u00d3\u017bANKA ZELEJOWSKA - Sv\u011bt Kamene","isPartOf":{"@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/16\/rozanka-zelejowska\/#primaryimage"},"datePublished":"2022-06-16T02:00:00+00:00","dateModified":"2022-06-16T18:10:34+00:00","author":{"@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/#\/schema\/person\/22178e7b65c1fd6a1efb6f8e1850b6a9"},"description":"Byl to hrubokrystalick\u00fd kalcit, kter\u00fd se nach\u00e1zel mezi v\u00e1penci, zn\u00e1m\u00fd jako \u201er\u00f3\u017cank\u0105 zelejowsk\u0105\u201d.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/16\/rozanka-zelejowska\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cs","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/16\/rozanka-zelejowska\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/16\/rozanka-zelejowska\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Dom\u016f","item":"https:\/\/svetkamene.eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"R\u00d3\u017bANKA ZELEJOWSKA"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/#\/schema\/person\/22178e7b65c1fd6a1efb6f8e1850b6a9","name":"Lucie Pewinsk\u00e1","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cs","@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/20be4344275189ffb47b096b0910e7ab?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/20be4344275189ffb47b096b0910e7ab?s=96&d=mm&r=g","caption":"Lucie Pewinsk\u00e1"},"url":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/author\/lucie-pewinskaseznam-cz\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8475"}],"collection":[{"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/33"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8475"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8475\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8496,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8475\/revisions\/8496"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2702"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8475"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8475"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8475"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}