{"id":8229,"date":"2022-06-15T21:29:58","date_gmt":"2022-06-15T19:29:58","guid":{"rendered":"https:\/\/svetkamene.eu\/?p=8229"},"modified":"2022-06-16T10:49:39","modified_gmt":"2022-06-16T08:49:39","slug":"budowle-megalityczne-dolmeny-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/15\/budowle-megalityczne-dolmeny-2\/","title":{"rendered":"BUDOWLE MEGALITYCZNE \u2013 DOLMENY"},"content":{"rendered":"\n
<\/div>\n\n\n\n

W poprzednim numerze Kuriera Kamieniarskiego pisa\u0142em na temat kamiennych kr\u0119g\u00f3w, zwanych tak\u017ce kromlechami. W tym numerze przyjrzymy si\u0119 innemu rodzajowi budowli megalitycznych \u2013 dolmenom. W ich poszukiwaniu przeniesiemy si\u0119 mi\u0119dzy innymi do miejsca ju\u017c niejednokrotnie przez nas odwiedzanego, czyli do Ameryki Po\u0142udniowej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

No dobrze \u2013 dolmeny. Ale co to takiego?<\/p>\n\n\n\n

Najpro\u015bciej rzecz ujmuj\u0105c, s\u0105 to kamienne grobowce pochodz\u0105ce w wi\u0119kszo\u015bci z wczesnego neolitu. S\u0105 zbudowane z dw\u00f3ch lub wi\u0119cej postawionych pionowo g\u0142az\u00f3w, na kt\u00f3rych opiera si\u0119 sp\u0142aszczony blok skalny. Ca\u0142o\u015b\u0107 przypomina wi\u0119c kamienny st\u00f3\u0142 i \u2013 co ciekawe \u2013 takie jest te\u017c dos\u0142owne znaczenie s\u0142owa dolmen, kt\u00f3re (podobnie jak kromlech) wywodzi si\u0119 z j\u0119zyka celtyckiego.<\/p>\n\n\n\n

Wiele dolmen\u00f3w by\u0142o pierwotnie przysypywanych ziemi\u0105, tworz\u0105c co\u015b na kszta\u0142t kurhanu. Dzi\u015b, po up\u0142ywie setek i tysi\u0119cy lat, mo\u017cemy ogl\u0105da\u0107 zaledwie szkielety pierwotnych budowli. Wiek najstarszych zachowanych dolmen\u00f3w okre\u015bla si\u0119 na na oko\u0142o 7 tysi\u0119cy lat i znajduj\u0105 si\u0119 we wschodniej Europie. Jednak budowle tego typu s\u0105 rozpowszechnione na ca\u0142ym \u015bwiecie i mo\u017cna je spotka\u0107 na wi\u0119kszo\u015bci kontynent\u00f3w. Dolmeny o bardzo podobnych kszta\u0142tach mo\u017cna podziwia\u0107 w Irlandii, Indiach, Korei Po\u0142udniowej, Hiszpanii, Francji\u2026 Mo\u017cna by tak wymienia\u0107 d\u0142ugo.<\/p>\n\n\n\n

W Polsce r\u00f3wnie\u017c znajduj\u0105 si\u0119 dolmeny. Jeden z najbardziej znanych, nazywany czasem Grobem Olbrzym\u00f3w, znajduje si\u0119 niedaleko Borkowa w wojew\u00f3dztwie zachodniopomorskim. Kiedy\u015b sta\u0142 obok niego jeszcze jeden grobowiec, kt\u00f3ry zosta\u0142 doszcz\u0119tnie rozebrany pod koniec XIX wieku przez poszukiwaczy skarb\u00f3w. Znale\u017ali w nim jedynie krzemienne narz\u0119dzia i bursztynowe ozdoby, co zniech\u0119ci\u0142o ich do dalszych poszukiwa\u0144 i prawdopodobnie ocali\u0142o drugi dolmen. Archeologowie szacuj\u0105 czas jego powstanie na oko\u0142o 3 tysi\u0105ce lat p.n.e.<\/p>\n\n\n\n

A teraz w poszukiwaniu dolmen\u00f3w udajmy si\u0119 do Kolumbii, a dok\u0142adniej do Parku Archeologicznego San August\u00edn. Uznawany jest on za najwi\u0119ksz\u0105 nekropoli\u0119 na \u015bwiecie i w 1995 roku zosta\u0142 wpisany na list\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO. Opr\u00f3cz niesamowitych rze\u017ab o r\u00f3\u017cnym wieku i rozmiarach mo\u017cemy si\u0119 tam natkn\u0105\u0107 na dolmeny, kt\u00f3re \u0142udz\u0105co przypominaj\u0105 te europejskie. Co wi\u0119cej, za pomoc\u0105 datowania radiow\u0119glowego naukowcy dowiedli, \u017ce powsta\u0142y one dok\u0142adnie w tym samym okresie, tzn. mi\u0119dzy 3500 a 3000 rokiem p.n.e. W San August\u00edn pojawiaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce du\u017co m\u0142odsze dolmeny, kt\u00f3re raczej pe\u0142ni\u0142y funkcj\u0119 ceremonialn\u0105 ni\u017c poch\u00f3wkow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

San August\u00edn to nie tylko dolmeny, ale przede wszystkim rze\u017aby. Przedstawiaj\u0105 one b\u00f3stwa, zwierz\u0119ta i potwory, jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich to pos\u0105gi kap\u0142an\u00f3w oraz wojownik\u00f3w o kocich rysach twarzy, zauwa\u017calnych tak\u017ce w rze\u017abach innych kultur, na przyk\u0142ad Olmek\u00f3w. A skoro jeste\u015bmy ju\u017c przy Olmekach, to i kamienne g\u0142owy mo\u017cna odnale\u017a\u0107 w San August\u00edn, cho\u0107 mo\u017ce nie tak wielkie i gro\u017ane jak te z Meksyku.<\/p>\n\n\n\n

Wyskoczmy jeszcze na chwil\u0119 do wschodniego Kaukazu. Tam oczywi\u015bcie te\u017c s\u0105 dolmeny, ale do\u015b\u0107 niezwyk\u0142e. Wiekiem dor\u00f3wnuj\u0105 innym budowlom megalitycznym z Europy i Azji, jednak ich konstrukcja jest bardziej wyrafinowana. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich jest szczelnie zabudowana i posiada otw\u00f3r w jednej ze \u015bcian. Fascynuj\u0105ce jest to, \u017ce wiele z tych otwor\u00f3w ma kszta\u0142t idealnego ko\u0142a. Do dzi\u015b nie wiadomo jaka dok\u0142adnie by\u0142a ich funkcja.  Podziw budzi te\u017c precyzja wykonania niekt\u00f3rych kaukaskich dolmen\u00f3w, w kt\u00f3rych zachowano idealny k\u0105t 90 stopni, a w szczeliny mi\u0119dzy kamieniami nie mo\u017cna wetkn\u0105\u0107 nawet czubka no\u017ca. Nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o r\u00f3wniutkich okr\u0119gach wyci\u0119tych w grubej skale.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Kurier kamieniarsk<\/a>i <\/p>\n\n\n\n

Autor: Jakub Zda\u0144kowski | Data: 3.11.2016<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W poprzednim numerze Kuriera Kamieniarskiego pisa\u0142em na temat kamiennych kr\u0119g\u00f3w, zwanych tak\u017ce kromlechami. W tym…<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":2587,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0},"categories":[374],"tags":[],"yoast_head":"\nBUDOWLE MEGALITYCZNE \u2013 DOLMENY - Sv\u011bt Kamene<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Nejstar\u0161\u00ed dochovan\u00e9 dolmeny jsou star\u00e9 asi 7 000 let a nach\u00e1zej\u00ed se ve v\u00fdchodn\u00ed Evrop\u011b. Stavby tohoto typu jsou v\u0161ak roz\u0161\u00ed\u0159en\u00e9 po cel\u00e9m sv\u011bt\u011b\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/15\/budowle-megalityczne-dolmeny-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"cs_CZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"BUDOWLE MEGALITYCZNE \u2013 DOLMENY - Sv\u011bt Kamene\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nejstar\u0161\u00ed dochovan\u00e9 dolmeny jsou star\u00e9 asi 7 000 let a nach\u00e1zej\u00ed se ve v\u00fdchodn\u00ed Evrop\u011b. Stavby tohoto typu jsou v\u0161ak roz\u0161\u00ed\u0159en\u00e9 po cel\u00e9m sv\u011bt\u011b\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/15\/budowle-megalityczne-dolmeny-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Sv\u011bt Kamene\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-06-15T19:29:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-06-16T08:49:39+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/dolm1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"640\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"433\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napsal(a)\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Kate\u0159ina Markvartov\u00e1\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Odhadovan\u00e1 doba \u010dten\u00ed\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/#website\",\"url\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/\",\"name\":\"Sv\u011bt Kamene\",\"description\":\"Port\u00e1l informuj\u00edc\u00ed o v\u0161em co souvis\u00ed s kamenem\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"cs\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cs\",\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/15\/budowle-megalityczne-dolmeny-2\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/dolm1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/dolm1.jpg\",\"width\":640,\"height\":433},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/15\/budowle-megalityczne-dolmeny-2\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/15\/budowle-megalityczne-dolmeny-2\/\",\"name\":\"BUDOWLE MEGALITYCZNE \u2013 DOLMENY - Sv\u011bt Kamene\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/15\/budowle-megalityczne-dolmeny-2\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2022-06-15T19:29:58+00:00\",\"dateModified\":\"2022-06-16T08:49:39+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/#\/schema\/person\/9796ccd50eb4bef1ae8524fac2dfbc9a\"},\"description\":\"Nejstar\u0161\u00ed dochovan\u00e9 dolmeny jsou star\u00e9 asi 7 000 let a nach\u00e1zej\u00ed se ve v\u00fdchodn\u00ed Evrop\u011b. Stavby tohoto typu jsou v\u0161ak roz\u0161\u00ed\u0159en\u00e9 po cel\u00e9m sv\u011bt\u011b\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/15\/budowle-megalityczne-dolmeny-2\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cs\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/15\/budowle-megalityczne-dolmeny-2\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/15\/budowle-megalityczne-dolmeny-2\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Dom\u016f\",\"item\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"BUDOWLE MEGALITYCZNE \u2013 DOLMENY\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/#\/schema\/person\/9796ccd50eb4bef1ae8524fac2dfbc9a\",\"name\":\"Kate\u0159ina Markvartov\u00e1\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cs\",\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9c2d86222d8e1ce7b67da7f6ec0761a7?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9c2d86222d8e1ce7b67da7f6ec0761a7?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Kate\u0159ina Markvartov\u00e1\"},\"url\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/author\/ka-markvartovagmail-com\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"BUDOWLE MEGALITYCZNE \u2013 DOLMENY - Sv\u011bt Kamene","description":"Nejstar\u0161\u00ed dochovan\u00e9 dolmeny jsou star\u00e9 asi 7 000 let a nach\u00e1zej\u00ed se ve v\u00fdchodn\u00ed Evrop\u011b. Stavby tohoto typu jsou v\u0161ak roz\u0161\u00ed\u0159en\u00e9 po cel\u00e9m sv\u011bt\u011b","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/15\/budowle-megalityczne-dolmeny-2\/","og_locale":"cs_CZ","og_type":"article","og_title":"BUDOWLE MEGALITYCZNE \u2013 DOLMENY - Sv\u011bt Kamene","og_description":"Nejstar\u0161\u00ed dochovan\u00e9 dolmeny jsou star\u00e9 asi 7 000 let a nach\u00e1zej\u00ed se ve v\u00fdchodn\u00ed Evrop\u011b. Stavby tohoto typu jsou v\u0161ak roz\u0161\u00ed\u0159en\u00e9 po cel\u00e9m sv\u011bt\u011b","og_url":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/15\/budowle-megalityczne-dolmeny-2\/","og_site_name":"Sv\u011bt Kamene","article_published_time":"2022-06-15T19:29:58+00:00","article_modified_time":"2022-06-16T08:49:39+00:00","og_image":[{"width":640,"height":433,"url":"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/dolm1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napsal(a)":"Kate\u0159ina Markvartov\u00e1","Odhadovan\u00e1 doba \u010dten\u00ed":"4 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/#website","url":"https:\/\/svetkamene.eu\/","name":"Sv\u011bt Kamene","description":"Port\u00e1l informuj\u00edc\u00ed o v\u0161em co souvis\u00ed s kamenem","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/svetkamene.eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"cs"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cs","@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/15\/budowle-megalityczne-dolmeny-2\/#primaryimage","url":"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/dolm1.jpg","contentUrl":"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/dolm1.jpg","width":640,"height":433},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/15\/budowle-megalityczne-dolmeny-2\/#webpage","url":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/15\/budowle-megalityczne-dolmeny-2\/","name":"BUDOWLE MEGALITYCZNE \u2013 DOLMENY - Sv\u011bt Kamene","isPartOf":{"@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/15\/budowle-megalityczne-dolmeny-2\/#primaryimage"},"datePublished":"2022-06-15T19:29:58+00:00","dateModified":"2022-06-16T08:49:39+00:00","author":{"@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/#\/schema\/person\/9796ccd50eb4bef1ae8524fac2dfbc9a"},"description":"Nejstar\u0161\u00ed dochovan\u00e9 dolmeny jsou star\u00e9 asi 7 000 let a nach\u00e1zej\u00ed se ve v\u00fdchodn\u00ed Evrop\u011b. Stavby tohoto typu jsou v\u0161ak roz\u0161\u00ed\u0159en\u00e9 po cel\u00e9m sv\u011bt\u011b","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/15\/budowle-megalityczne-dolmeny-2\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cs","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/15\/budowle-megalityczne-dolmeny-2\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/06\/15\/budowle-megalityczne-dolmeny-2\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Dom\u016f","item":"https:\/\/svetkamene.eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"BUDOWLE MEGALITYCZNE \u2013 DOLMENY"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/#\/schema\/person\/9796ccd50eb4bef1ae8524fac2dfbc9a","name":"Kate\u0159ina Markvartov\u00e1","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cs","@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9c2d86222d8e1ce7b67da7f6ec0761a7?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9c2d86222d8e1ce7b67da7f6ec0761a7?s=96&d=mm&r=g","caption":"Kate\u0159ina Markvartov\u00e1"},"url":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/author\/ka-markvartovagmail-com\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8229"}],"collection":[{"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8229"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8229\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8412,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8229\/revisions\/8412"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2587"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8229"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8229"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8229"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}