{"id":6794,"date":"2022-03-01T07:00:00","date_gmt":"2022-03-01T06:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/beta.svetkamene.eu\/?p=6223"},"modified":"2022-03-01T07:00:00","modified_gmt":"2022-03-01T06:00:00","slug":"wapien-neogenski-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/03\/01\/wapien-neogenski-2\/","title":{"rendered":"WAPIE\u0143 NEOGE\u0143SKI"},"content":{"rendered":"\n

Wapie\u0144 pi\u0144czowski, zwany popularnie pi\u0144czokiem, zaliczany jest do wapieni lekkich. Jego wyrobiska znajduj\u0105 si\u0119 na po\u0142udnie od Kielc na szerokim 40-kilometrowym pasie obejmuj\u0105cym Busko-Zdr\u00f3j i Pi\u0144cz\u00f3w. Na ca\u0142ym obszarze, znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cnej wielko\u015bci wyrobiska, jednak najwi\u0119kszym z nich jest kamienio\u0142om po\u0142o\u017cony w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci Pi\u0144czowa.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Wapienie pi\u0144czowskie powstawa\u0142y oko\u0142o 15 milion\u00f3w lat temu w czasie neogenu, dawniej zwanego trzeciorz\u0119dem, w strefie przybrze\u017cnej morza. Zbudowane s\u0105 z okruch\u00f3w wapiennych szkielecik\u00f3w mi\u0119czak\u00f3w i szcz\u0105tk\u00f3w zwierz\u0105t morskich oraz glon\u00f3w z rodziny Lithotthamnium \u2013 dlatego wapie\u0144 pi\u0144czowski nosi te\u017c nazw\u0119 wapienia litotamniowego.<\/p>\n\n\n\n

Odmiany \u015brednio i drobnoziarniste wykazuj\u0105 dobr\u0105 mrozoodporno\u015b\u0107 i s\u0105 materia\u0142em najbardziej cenionym i poszukiwanym. Ska\u0142a w z\u0142o\u017cu jest stosunkowo mi\u0119kka i daje si\u0119 \u0142atwo obrabia\u0107. W przesz\u0142o\u015bci do jego obr\u00f3bki stosowano narz\u0119dzia takie same jak do obr\u00f3bki drewna. Mo\u017cna go r\u00f3wnie\u017c toczy\u0107 i struga\u0107. Wapie\u0144 pi\u0144czowski wystawiony na dzia\u0142anie warunk\u00f3w atmosferycznych zmienia swoje w\u0142a\u015bciwo\u015bci \u2013 staje si\u0119 coraz twardszy i bardziej wytrzyma\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Dzieje si\u0119 to w wyniku odparowania wody uwi\u0119zionej w porach i krystalizacji kalcytu w niej rozpuszczonego, kt\u00f3ry tworzy sztywny wewn\u0119trzny szkielet, zwi\u0119kszaj\u0105cy og\u00f3ln\u0105 wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 ska\u0142y. Jednocze\u015bnie na powierzchni powstaje rodzaj patyny o grubo\u015bci od 1 do 4 mm, izoluj\u0105cej kamie\u0144 od dzia\u0142ania czynnik\u00f3w atmosferycznych. Po ca\u0142kowitym wyschni\u0119ciu wapie\u0144 zyskuje w\u0142a\u015bciwo\u015bci termiczne zbli\u017cone do ceg\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Podczas odbudowy klasztoru cysters\u00f3w w J\u0119drzejowie zbadano stare ciosy wykonane z wapienia pi\u0144czowskiego. Badania wykaza\u0142y, \u017ce na przestrzeni kilku wiek\u00f3w uzyska\u0142y one znaczn\u0105 twardo\u015b\u0107 i wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 na \u015bciskanie si\u0119gaj\u0105c\u0105 500 kG\/cm2<\/sup>. Czyli sta\u0142y si\u0119 pi\u0119\u0107 razy bardziej wytrzyma\u0142e ni\u017c w chwili wyj\u0119cia ich ze z\u0142o\u017ca.<\/p>\n\n\n\n

Wapie\u0144 pi\u0144czowski to kamie\u0144 o najd\u0142u\u017cszej w Polsce, nieprzerwanej tradycji wykorzystania w rze\u017abie i w architekturze. Pocz\u0105tki jego eksploatacji s\u0105 trudne do okre\u015blenia. Najstarsza znana rze\u017aba z wapienia pi\u0144czowskiego to wo\u0142ek znaleziony w trakcie prac wykopaliskowych na Wzg\u00f3rzu Wawelskim \u2013 datowany na prze\u0142om X i XI wieku. W po\u0142owie XII wieku dzia\u0142a\u0142 ju\u017c w Skowronnie ko\u0142o Pi\u0144czowa du\u017cy kamienio\u0142om za\u0142o\u017cony na potrzeby budowy wcze\u015bniej wspomnianego opactwa cysterskiego. Wapie\u0144 pi\u0144czowski zastosowano r\u00f3wnie\u017c w budowlach powstaj\u0105cych w Wi\u015blicy od XII do XV wieku. S\u0142u\u017cy\u0142 tak\u017ce jako budulec przy wznoszeniu licznych ko\u015bcio\u0142\u00f3w w okolicy oraz do wykonania element\u00f3w architektonicznych i rze\u017ab sakralnych.<\/p>\n\n\n\n

Warto wspomnie\u0107, \u017ce na prze\u0142omie XVI i XVII wieku Pi\u0144cz\u00f3w by\u0142 najwi\u0119kszym o\u015brodkiem kamieniarskim w Polsce. Tu \u017cyli i pracowali sprowadzeni z W\u0142och mistrzowie \u2013 najpierw Jan Maria Padovano, potem Santi Gucci Fiorentino \u2013 kt\u00f3rzy mieli ogromny wp\u0142yw na polsk\u0105 rze\u017ab\u0119 z tamtego okresu.<\/p>\n\n\n\n

Ogromna \u0142atwo\u015b\u0107 pracy w wapieniu pi\u0144czowskim w stanie naturalnej wilgotno\u015bci, jego struktura, umo\u017cliwiaj\u0105ca wykonywanie najdrobniejszych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w oraz uzyskiwana z czasem odporno\u015b\u0107 sprawi\u0142a, \u017ce by\u0142 on cenionym i poszukiwanym materia\u0142em rze\u017abiarskim. Mo\u017cna nawet zaryzykowa\u0107 stwierdzenie, \u017ce po\u0142owa rze\u017ab kamiennych w Polsce wykonanych jest z drobnoziarnistej lub \u015brednioziarnistej odmiany wapieni pi\u0144czowskich.<\/p>\n\n\n\n

Nie tylko w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie Pi\u0144czowa eksploatowano wapienie litotamniowe. Na ca\u0142ym Ponidziu znajduje si\u0119 mn\u00f3stwo obiekt\u00f3w sakralnych i mieszkalnych wybudowanych z wykorzystaniem tego materia\u0142u. S\u0105 to r\u00f3wnie\u017c kapliczki, przydro\u017cne krzy\u017ce i figurki, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 najbardziej rozpoznawalnym elementem krajobrazu tej krainy. Wizyt\u00f3wk\u0105 regionu jest kaplica \u015awi\u0119tej Anny wybudowana na G\u00f3rze Klasztornej g\u00f3ruj\u0105cej nad Pi\u0144czowem .<\/p>\n\n\n\n

Na terenie Kielc r\u00f3wnie\u017c mo\u017cna spotka\u0107 zar\u00f3wno rze\u017aby historyczne i wsp\u00f3\u0142czesne obiekty z tego materia\u0142u, jak cho\u0107by figura \u015bw. Jana Nepomucena w parku im. Stanis\u0142awa Staszica czy rze\u017aba \u201eBiruty\u201d znajduj\u0105ca si\u0119 u zbiegu ulic Staszica i Solnej. Przyk\u0142adem wykorzystania wapienia pi\u0144czowskiego we wsp\u00f3\u0142czesnej architekturze monumentalnej jest ko\u015bci\u00f3\u0142 p.w. \u015aw. J\u00f3zefa Robotnika na kieleckim Szyd\u0142\u00f3wku.<\/p>\n\n\n\n

Wapienie pi\u0144czowskie nadal s\u0105 wydobywane, a zainteresowanie tym wyj\u0105tkowym materia\u0142em nie s\u0142abnie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Kurier kamieniarski<\/a><\/p>\n\n\n\n

Autor: Jerzy J\u0119drychowski   |   Data: wtorek, 04 lipca 2017<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wapie\u0144 pi\u0144czowski, zwany popularnie pi\u0144czokiem, zaliczany jest do wapieni lekkich. Jego wyrobiska znajduj\u0105 si\u0119 na…<\/p>\n","protected":false},"author":31,"featured_media":2678,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0},"categories":[382,374],"tags":[],"yoast_head":"\nWAPIE\u0143 NEOGE\u0143SKI - Sv\u011bt Kamene<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Pi\u0144czowsk\u00e9 v\u00e1pence vznikaly asi p\u0159ed 15 miliony lety v dob\u011b neogenu, d\u0159\u00edve naz\u00fdvan\u00e9ho t\u0159etihorami, v pob\u0159e\u017en\u00edm p\u00e1smu mo\u0159e.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/03\/01\/wapien-neogenski-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"cs_CZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"WAPIE\u0143 NEOGE\u0143SKI - Sv\u011bt Kamene\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pi\u0144czowsk\u00e9 v\u00e1pence vznikaly asi p\u0159ed 15 miliony lety v dob\u011b neogenu, d\u0159\u00edve naz\u00fdvan\u00e9ho t\u0159etihorami, v pob\u0159e\u017en\u00edm p\u00e1smu mo\u0159e.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/03\/01\/wapien-neogenski-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Sv\u011bt Kamene\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-03-01T06:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/pinczak1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"640\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"464\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napsal(a)\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Martina Hovorkov\u00e1\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Odhadovan\u00e1 doba \u010dten\u00ed\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/#website\",\"url\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/\",\"name\":\"Sv\u011bt Kamene\",\"description\":\"Port\u00e1l informuj\u00edc\u00ed o v\u0161em co souvis\u00ed s kamenem\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"cs\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cs\",\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/03\/01\/wapien-neogenski-2\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/pinczak1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/pinczak1.jpg\",\"width\":640,\"height\":464},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/03\/01\/wapien-neogenski-2\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/03\/01\/wapien-neogenski-2\/\",\"name\":\"WAPIE\u0143 NEOGE\u0143SKI - Sv\u011bt Kamene\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/03\/01\/wapien-neogenski-2\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2022-03-01T06:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2022-03-01T06:00:00+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/#\/schema\/person\/63ecc926d3eacc6248c818270a6bbe23\"},\"description\":\"Pi\u0144czowsk\u00e9 v\u00e1pence vznikaly asi p\u0159ed 15 miliony lety v dob\u011b neogenu, d\u0159\u00edve naz\u00fdvan\u00e9ho t\u0159etihorami, v pob\u0159e\u017en\u00edm p\u00e1smu mo\u0159e.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/03\/01\/wapien-neogenski-2\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cs\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/03\/01\/wapien-neogenski-2\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/03\/01\/wapien-neogenski-2\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Dom\u016f\",\"item\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"WAPIE\u0143 NEOGE\u0143SKI\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/#\/schema\/person\/63ecc926d3eacc6248c818270a6bbe23\",\"name\":\"Martina Hovorkov\u00e1\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cs\",\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ab907f59548aa3bd3e4b7d266ef68fd1?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ab907f59548aa3bd3e4b7d266ef68fd1?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Martina Hovorkov\u00e1\"},\"url\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/author\/hovorkova\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"WAPIE\u0143 NEOGE\u0143SKI - Sv\u011bt Kamene","description":"Pi\u0144czowsk\u00e9 v\u00e1pence vznikaly asi p\u0159ed 15 miliony lety v dob\u011b neogenu, d\u0159\u00edve naz\u00fdvan\u00e9ho t\u0159etihorami, v pob\u0159e\u017en\u00edm p\u00e1smu mo\u0159e.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/03\/01\/wapien-neogenski-2\/","og_locale":"cs_CZ","og_type":"article","og_title":"WAPIE\u0143 NEOGE\u0143SKI - Sv\u011bt Kamene","og_description":"Pi\u0144czowsk\u00e9 v\u00e1pence vznikaly asi p\u0159ed 15 miliony lety v dob\u011b neogenu, d\u0159\u00edve naz\u00fdvan\u00e9ho t\u0159etihorami, v pob\u0159e\u017en\u00edm p\u00e1smu mo\u0159e.","og_url":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/03\/01\/wapien-neogenski-2\/","og_site_name":"Sv\u011bt Kamene","article_published_time":"2022-03-01T06:00:00+00:00","og_image":[{"width":640,"height":464,"url":"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/pinczak1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napsal(a)":"Martina Hovorkov\u00e1","Odhadovan\u00e1 doba \u010dten\u00ed":"4 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/#website","url":"https:\/\/svetkamene.eu\/","name":"Sv\u011bt Kamene","description":"Port\u00e1l informuj\u00edc\u00ed o v\u0161em co souvis\u00ed s kamenem","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/svetkamene.eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"cs"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cs","@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/03\/01\/wapien-neogenski-2\/#primaryimage","url":"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/pinczak1.jpg","contentUrl":"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/pinczak1.jpg","width":640,"height":464},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/03\/01\/wapien-neogenski-2\/#webpage","url":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/03\/01\/wapien-neogenski-2\/","name":"WAPIE\u0143 NEOGE\u0143SKI - Sv\u011bt Kamene","isPartOf":{"@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/03\/01\/wapien-neogenski-2\/#primaryimage"},"datePublished":"2022-03-01T06:00:00+00:00","dateModified":"2022-03-01T06:00:00+00:00","author":{"@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/#\/schema\/person\/63ecc926d3eacc6248c818270a6bbe23"},"description":"Pi\u0144czowsk\u00e9 v\u00e1pence vznikaly asi p\u0159ed 15 miliony lety v dob\u011b neogenu, d\u0159\u00edve naz\u00fdvan\u00e9ho t\u0159etihorami, v pob\u0159e\u017en\u00edm p\u00e1smu mo\u0159e.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/03\/01\/wapien-neogenski-2\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cs","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/03\/01\/wapien-neogenski-2\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2022\/03\/01\/wapien-neogenski-2\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Dom\u016f","item":"https:\/\/svetkamene.eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"WAPIE\u0143 NEOGE\u0143SKI"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/#\/schema\/person\/63ecc926d3eacc6248c818270a6bbe23","name":"Martina Hovorkov\u00e1","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cs","@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ab907f59548aa3bd3e4b7d266ef68fd1?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ab907f59548aa3bd3e4b7d266ef68fd1?s=96&d=mm&r=g","caption":"Martina Hovorkov\u00e1"},"url":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/author\/hovorkova\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6794"}],"collection":[{"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/31"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6794"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6794\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2678"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6794"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6794"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6794"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}