{"id":5929,"date":"2020-06-29T23:31:00","date_gmt":"2020-06-29T21:31:00","guid":{"rendered":"https:\/\/beta.svetkamene.eu\/?p=5929"},"modified":"2021-11-10T00:16:02","modified_gmt":"2021-11-09T23:16:02","slug":"sol-kamienna-halit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2020\/06\/29\/sol-kamienna-halit\/","title":{"rendered":"S\u00f3l kamienna – halit"},"content":{"rendered":"\n

\u201eO to dwie rzeczy najwa\u017cniejsze: s\u0142o\u0144ce i s\u00f3l.\u201c<\/strong>
(Pliniusz Starszy, rzymski przyrodnik)<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

S\u00f3l kamienna od zawsze odgrywa\u0142a szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 w naszej cywilizacji. Jako przyprawa, ale te\u017c jako co\u015b wi\u0119cej, jakby ludzko\u015b\u0107 instynktownie wiedzia\u0142a, \u017ce zawiera sk\u0142adniki korzystne dla jej zdrowia. Ludzko\u015b\u0107 u\u017cywa soli od niepami\u0119tnych czas\u00f3w. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Najwcze\u015bniejsze dowody na wydobycie soli pochodz\u0105 z Chin z trzeciego tysi\u0105clecia p.n.e. Pierwsza pisemna wzmianka o soli znajduje si\u0119 w Ksi\u0119dze Hioba i pochodzi z oko\u0142o 2250 r. p.n.e. Ju\u017c w epoce kamiennej s\u00f3l by\u0142a przedmiotem handlu wymiennego. „Szlaki solne“ przecina\u0142y staro\u017cytny \u015bwiat od Morza Martwego po Indie. Europejskie szlaki solne by\u0142y a\u017c do wczesnego okresu nowo\u017cytnego ruchliwymi szlakami handlowymi, z kt\u00f3rych jeden prowadzi\u0142 z Salzkammergut na p\u00f3\u0142noc przez Prachatice w Czechach do Ba\u0142tyku. Karawany solne istniej\u0105 do dzi\u015b, przewo\u017c\u0105c s\u00f3l z kopalni soli w Bilma (Niger) i Taoudenni (Mali) do miast i wsi na po\u0142udniowym skraju Sahary i Sahelu. Kopalnie soli le\u017c\u0105 na \u015brodku pustyni, a droga do nich jest bardzo trudna dla ci\u0119\u017car\u00f3wek, dlatego karawany wielb\u0142\u0105d\u00f3w w tym miejscu przetrwa\u0142y do dzi\u015b. S\u00f3l by\u0142a r\u00f3wnie\u017c cz\u0119sto form\u0105 zap\u0142aty – legioni\u015bci Cezara otrzymywali cz\u0119\u015b\u0107 swojego \u017co\u0142du w postaci soli. Od czas\u00f3w staro\u017cytnych niekt\u00f3re kulty u\u017cywa\u0142y soli w ceremoniach religijnych. Japo\u0144scy zapa\u015bnicy sumo przed ka\u017cd\u0105 rund\u0105 zapasu odp\u0119dzaj\u0105 z\u0142e demony za pomoc\u0105 gar\u015bci soli wrzucanej na ring.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Rodzaje depozyt\u00f3w<\/h4>\n\n\n\n

Prawie w ka\u017cdym kraju na \u015bwiecie znajduj\u0105 si\u0119 z\u0142o\u017ca soli lub wydobycie soli s\u0142onecznej, ale najwi\u0119kszym na \u015bwiecie z\u0142o\u017cami soli s\u0105 oceany. Ich s\u0142ony smak pochodzi z 18 mln km3<\/sup> rozpuszczonej soli kamiennej. \u015arednie zasolenie wody morskiej wynosi 36\u2030 (36 gram\u00f3w soli na litr); og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, morza subtropikalne w strefie zwrotnikowej s\u0105 bardziej s\u0142one ni\u017c morza polarne z powodu wi\u0119kszego parowania, mniejszego dop\u0142ywu s\u0142odkiej wody z rzek itp. Morze Czerwone charakteryzuje si\u0119 najwy\u017cszym zasoleniem wynosz\u0105cym 42\u2030, przy stosunkowo niewielkiej liczbie dop\u0142yw\u00f3w rzecznych, ograniczonym kontakcie z oceanem i wysokim parowaniu. Dla por\u00f3wnania, zasolenie Morza Martwego, kt\u00f3re jest bezodp\u0142ywowym jeziorem, wynosi oko\u0142o 330\u2030.<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142em soli s\u0105 roztwory morskie, jeziorne i wody gruntowe, niecki jeziorne, z\u0142o\u017ca warstwowe oraz solniska zwane kopu\u0142ami solnymi.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

S\u00f3l s\u0142oneczn\u0105<\/strong> uzyskuje si\u0119 przez odparowanie wody w sztucznych lub naturalnych p\u0142ytkich basenach z ocean\u00f3w, m\u00f3rz, s\u0142onych jezior i \u017ar\u00f3de\u0142 na obszarach o gor\u0105cym, suchym klimacie.<\/p>\n\n\n\n

Solanki <\/strong>(zmineralizowane wody podziemne) s\u0105 albo wod\u0105 morsk\u0105 pogrzeban\u0105 przez sedymentacj\u0119, albo wodami meteorycznymi, kt\u00f3re uzyska\u0142y swoj\u0105 zawarto\u015b\u0107 rozpuszczalnik\u00f3w poprzez przej\u015bcie przez atmosfer\u0119, p\u0142aszcz wietrzeniowy i ska\u0142y. Mo\u017cna je podzieli\u0107 na chlorkowe, siarczanowe, w\u0119glanowe, mieszane, krzemianowe, boranowe, fosforanowe, azotanowe i kwasowe. Solanki mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c pozyskiwane poprzez pompowanie z okolic zalanej kopalni soli. Niecki jeziorne (playas) z solankowymi osadami gliniasto-piaszczystymi znajduj\u0105 si\u0119 w regionach ja\u0142owych. W porze deszczowej sole znajduj\u0105 si\u0119 w roztworze w wodzie jeziora, kt\u00f3ra w porze suchej wysycha, pozostawiaj\u0105c po sobie skorup\u0119 z\u0142o\u017con\u0105 z soli. (np. Bristol Lake, Searles Lake w Kalifornii; Meksyk).<\/p>\n\n\n\n

Warstwowe z\u0142o\u017ca soli <\/strong>s\u0105 wynikiem sedymentacji chemicznej w basenach powsta\u0142ych w wyniku s\u0142abych, d\u0142ugotrwa\u0142ych ruch\u00f3w skorupy ziemskiej (np. basen cechszty\u0144ski w Europie, basen Michigan w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej) lub w powsta\u0142ych w specyficznych warunkach zag\u0142\u0119bieniach ryftowych na obrze\u017cach kontynentalnych (np. r\u00f3wnina Danakil w Etiopii, basen Sergipe w Brazylii).<\/p>\n\n\n\n

Kopu\u0142y solne<\/strong> (solniska) powstaj\u0105 zw\u0142aszcza na przedpolu pasm g\u00f3rskich z warstwowych osad\u00f3w pod wp\u0142ywem nacisku nadk\u0142adu. Zasoby soli w tych z\u0142o\u017cach szacowane by\u0142y w latach 80. na 16,4 bln ton.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Lomy a t\u011b\u017eba<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eO to dwie rzeczy najwa\u017cniejsze: s\u0142o\u0144ce i s\u00f3l.\u201c(Pliniusz Starszy, rzymski przyrodnik) S\u00f3l kamienna od zawsze odgrywa\u0142a…<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":3308,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0},"categories":[382],"tags":[],"yoast_head":"\nS\u00f3l kamienna - halit - Sv\u011bt Kamene<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2020\/06\/29\/sol-kamienna-halit\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"cs_CZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"S\u00f3l kamienna - halit - Sv\u011bt Kamene\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u201eO to dwie rzeczy najwa\u017cniejsze: s\u0142o\u0144ce i s\u00f3l.\u201c(Pliniusz Starszy, rzymski przyrodnik) S\u00f3l kamienna od zawsze odgrywa\u0142a...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2020\/06\/29\/sol-kamienna-halit\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Sv\u011bt Kamene\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-06-29T21:31:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-11-09T23:16:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/3bd6583af5a14653b7b54db2c9fe7f3e_M.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"746\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"497\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napsal(a)\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Kate\u0159ina Markvartov\u00e1\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Odhadovan\u00e1 doba \u010dten\u00ed\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/#website\",\"url\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/\",\"name\":\"Sv\u011bt Kamene\",\"description\":\"Port\u00e1l informuj\u00edc\u00ed o v\u0161em co souvis\u00ed s kamenem\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"cs\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cs\",\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2020\/06\/29\/sol-kamienna-halit\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/3bd6583af5a14653b7b54db2c9fe7f3e_M.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/3bd6583af5a14653b7b54db2c9fe7f3e_M.jpg\",\"width\":746,\"height\":497},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2020\/06\/29\/sol-kamienna-halit\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2020\/06\/29\/sol-kamienna-halit\/\",\"name\":\"S\u00f3l kamienna - halit - Sv\u011bt Kamene\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2020\/06\/29\/sol-kamienna-halit\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2020-06-29T21:31:00+00:00\",\"dateModified\":\"2021-11-09T23:16:02+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/#\/schema\/person\/9796ccd50eb4bef1ae8524fac2dfbc9a\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2020\/06\/29\/sol-kamienna-halit\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cs\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2020\/06\/29\/sol-kamienna-halit\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2020\/06\/29\/sol-kamienna-halit\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Dom\u016f\",\"item\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"S\u00f3l kamienna – halit\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/#\/schema\/person\/9796ccd50eb4bef1ae8524fac2dfbc9a\",\"name\":\"Kate\u0159ina Markvartov\u00e1\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cs\",\"@id\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9c2d86222d8e1ce7b67da7f6ec0761a7?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9c2d86222d8e1ce7b67da7f6ec0761a7?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Kate\u0159ina Markvartov\u00e1\"},\"url\":\"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/author\/ka-markvartovagmail-com\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"S\u00f3l kamienna - halit - Sv\u011bt Kamene","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2020\/06\/29\/sol-kamienna-halit\/","og_locale":"cs_CZ","og_type":"article","og_title":"S\u00f3l kamienna - halit - Sv\u011bt Kamene","og_description":"\u201eO to dwie rzeczy najwa\u017cniejsze: s\u0142o\u0144ce i s\u00f3l.\u201c(Pliniusz Starszy, rzymski przyrodnik) S\u00f3l kamienna od zawsze odgrywa\u0142a...","og_url":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2020\/06\/29\/sol-kamienna-halit\/","og_site_name":"Sv\u011bt Kamene","article_published_time":"2020-06-29T21:31:00+00:00","article_modified_time":"2021-11-09T23:16:02+00:00","og_image":[{"width":746,"height":497,"url":"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/3bd6583af5a14653b7b54db2c9fe7f3e_M.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napsal(a)":"Kate\u0159ina Markvartov\u00e1","Odhadovan\u00e1 doba \u010dten\u00ed":"3 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/#website","url":"https:\/\/svetkamene.eu\/","name":"Sv\u011bt Kamene","description":"Port\u00e1l informuj\u00edc\u00ed o v\u0161em co souvis\u00ed s kamenem","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/svetkamene.eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"cs"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cs","@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2020\/06\/29\/sol-kamienna-halit\/#primaryimage","url":"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/3bd6583af5a14653b7b54db2c9fe7f3e_M.jpg","contentUrl":"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/3bd6583af5a14653b7b54db2c9fe7f3e_M.jpg","width":746,"height":497},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2020\/06\/29\/sol-kamienna-halit\/#webpage","url":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2020\/06\/29\/sol-kamienna-halit\/","name":"S\u00f3l kamienna - halit - Sv\u011bt Kamene","isPartOf":{"@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2020\/06\/29\/sol-kamienna-halit\/#primaryimage"},"datePublished":"2020-06-29T21:31:00+00:00","dateModified":"2021-11-09T23:16:02+00:00","author":{"@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/#\/schema\/person\/9796ccd50eb4bef1ae8524fac2dfbc9a"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2020\/06\/29\/sol-kamienna-halit\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cs","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2020\/06\/29\/sol-kamienna-halit\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2020\/06\/29\/sol-kamienna-halit\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Dom\u016f","item":"https:\/\/svetkamene.eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"S\u00f3l kamienna – halit"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/#\/schema\/person\/9796ccd50eb4bef1ae8524fac2dfbc9a","name":"Kate\u0159ina Markvartov\u00e1","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cs","@id":"https:\/\/svetkamene.eu\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9c2d86222d8e1ce7b67da7f6ec0761a7?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9c2d86222d8e1ce7b67da7f6ec0761a7?s=96&d=mm&r=g","caption":"Kate\u0159ina Markvartov\u00e1"},"url":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/author\/ka-markvartovagmail-com\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5929"}],"collection":[{"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5929"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5929\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5931,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5929\/revisions\/5931"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3308"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5929"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5929"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5929"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}