{"id":5786,"date":"2020-12-11T20:52:00","date_gmt":"2020-12-11T19:52:00","guid":{"rendered":"https:\/\/beta.svetkamene.eu\/?p=5786"},"modified":"2021-10-12T09:22:23","modified_gmt":"2021-10-12T07:22:23","slug":"gornicze-miasto-roros-czesc-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/svetkamene.eu\/index.php\/pl\/2020\/12\/11\/gornicze-miasto-roros-czesc-1\/","title":{"rendered":"G\u00f3rnicze miasto R\u00f8ros – cz\u0119\u015b\u0107 1"},"content":{"rendered":"\n

Pocz\u0105tki miasta i jego g\u00f3rnicza przesz\u0142o\u015b\u0107 si\u0119gaj\u0105 do pierwszej po\u0142owy XVII wieku. Legenda o odnalezieniu miedzi m\u00f3wi, \u017ce farmer Hans Olsen Aasen potkn\u0105\u0142 si\u0119 o kawa\u0142ek rudy miedzi, gdy polowa\u0142 na renifery. Dzi\u015b w miejscu pami\u0119ci znajduje si\u0119 pono\u0107 centrum miasta.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

R\u00f8ros to najzimniejsze miejsce w Norwegii, a z rekordow\u0105 temperatur\u0105 -50,4 \u00b0C jest r\u00f3wnie\u017c jednym z najzimniejszych zamieszka\u0142ych miejsc na \u015bwiecie. Wynika to z wysoko\u015bci oko\u0142o 600 m n.p.m. i klimatu kontynentalnego. Obszar jest oddzielony od wybrze\u017ca pasmem g\u00f3rskim, wi\u0119c nie ma na niego wp\u0142ywu umiarkowane powietrze. Jako jedno z nielicznych miast g\u00f3rniczych na \u015bwiecie, miasto i okolice R\u00f8ros zosta\u0142y wpisane na List\u0119 \u015awiatowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Kr\u00f3tka historia<\/h4>\n\n\n\n

Rud\u0119 miedzi odkryto tu w 1644 roku, a rok p\u00f3\u017aniej rozpocz\u0119to budow\u0119 pierwszego pieca do wytapiania. Du\u0144sko-norweski kr\u00f3l nada\u0142 przedsi\u0119biorstwom g\u00f3rniczym przywileje na wydobycie, wspieraj\u0105c w ten spos\u00f3b powstanie i rozkwit wydobycia miedzi na odleg\u0142ym obszarze o trudnych warunkach naturalnych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Osada wyros\u0142a wzd\u0142u\u017c rzeki Hitterelva, kt\u00f3ra zapewnia\u0142a energi\u0119 do przetwarzania rudy. W latach 1678 i 1679 miasto zosta\u0142o spalone przez wojska szwedzkie. Mieszka\u0144cy odbudowali miasto i do dzi\u015b zachowa\u0142o si\u0119 80 drewnianych dom\u00f3w z ko\u0144ca XVII wieku, kt\u00f3rych poczernia\u0142e drewniane elewacje nadal dodawaj\u0105 miastu \u015bredniowieczny charakter. Zanim w 1764 r. wybudowano kana\u0142 mi\u0119dzy miastami Fermunden i R\u00f8ros, obszar ten zosta\u0142 intensywnie wylesiony. Dzisiejszy kamienny ko\u015bci\u00f3\u0142, zbudowany w 1784 roku, zast\u0105pi\u0142 stary drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142 z 1650 roku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W pierwszej po\u0142owie XIX wieku cena miedzi spad\u0142a, co spowodowa\u0142o dwie kl\u0119ski g\u0142odu. W 1824 r. zacz\u0119to tu wydobywa\u0107 chrom. W 1877 r. R\u00f8ros po\u0142\u0105czono kolej\u0105 ze \u015bwiatem zewn\u0119trznym, a nieco p\u00f3\u017aniej g\u00f3rnicy zbudowali tu elektrowni\u0119 wodn\u0105 Kuraas, aby dostarcza\u0107 energi\u0119 elektryczn\u0105 do kopalni. W 1936 r. otwarto kopalni\u0119 ksi\u0119cia Olaf, w kt\u00f3rej wydobywano do 1972 r. W tym samym roku rozpocz\u0119to wydobycie cynku w Legruvbakken, ale po kilku dochodowych latach ceny spad\u0142y tak nisko, \u017ce w 1977 r. przedsi\u0119biorstwo zosta\u0142o zmuszone do zaprzestania dzia\u0142alno\u015bci w kopalniach. Kopalnie w R\u00f8ros od ponad 250 lat by\u0142y jednymi z najwa\u017cniejszych kopal\u0144 w Norwegii. W latach 1644-1977 wyprodukowano ponad 100 000 ton miedzi i wydobyto 525 000 ton pirytu.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Zabytek kultury g\u00f3rniczego miasta R\u00f8ros obejmuje:<\/h4>\n\n\n\n