![\"\"](\"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/StMichaelsMount.jpg\")
<\/p>\nW staro\u017cytno\u015bci handel cyn\u0105 i miedzi\u0105 w basenie Morza \u015ar\u00f3dziemnego znajdowa\u0142 si\u0119 w r\u0119kach Fenicjan, kt\u00f3rzy skrupulatnie strzegli tajemnicy dotycz\u0105cej \u017ar\u00f3de\u0142 metali. Jednym ze \u017ar\u00f3de\u0142 by\u0142a Kornwalia. Bezlito\u015bnie zatapiali ka\u017cdy statek, kt\u00f3ry w drodze do Kornwalii znalaz\u0142 si\u0119 za Filarami Herkulesa (Cie\u015bnin\u0105 Gibraltarsk\u0105). Herodot w jednym ze swoich pism wspomina o „Cassiterides“, co t\u0142umaczy si\u0119 jako „Wyspa Blaszana“. Prawdopodobnie chodzi\u0142o mu o Kornwali\u0119. Dlatego teraz ju\u017c wiemy, sk\u0105d wzi\u0119\u0142a si\u0119 techniczna nazwa cyny – kasyteryt.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Rzymianie mieli bogate z\u0142o\u017ca cyny w \u00f3wczesnej Hispanii (dzisiejszej Hiszpanii) i nie podejmowali szczeg\u00f3lnych wysi\u0142k\u00f3w, by podbi\u0107 g\u00f3rzyste obszary Kornwali\u0119i i Devonu, bogate w ten nie\u017celazny metal. Prawdopodobnie nie chcieli wyrusza\u0107 na wojenn\u0105 przygod\u0119 na g\u00f3rzystym po\u0142udniowym zachodzie i pozwolili Kornwalii i Devonowi \u017cy\u0107 w\u0142asnym \u017cyciem, podobnie jak Walii. Ich najbardziej wysuni\u0119te na po\u0142udniowy zach\u00f3d twierdze znajdowa\u0142y si\u0119 na terenach dzisiejszego Ilchester i Dorchester (obecnie hrabstwo Dorset), w sporej odleg\u0142o\u015bci od dzisiejszej Kornwalii. Wed\u0142ug dzisiejszej terminologii wybrali taktyk\u0119 „blokady morskiej“. Rzymianie zmusili w ten spos\u00f3b Kornwali\u0119 do handlu tymi metalami, ale z korzy\u015bci\u0105 dla siebie.<\/p>\n
<\/p>\n
O przemys\u0142owym „wydobyciu“ cyny i miedzi w prawdziwym tego s\u0142owa znaczeniu mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 dopiero od XVI wieku. Zu\u017cycie metalu ros\u0142o, zw\u0142aszcza do produkcji broni. Szyby by\u0142y wiercone na coraz wi\u0119ksz\u0105 g\u0142\u0119boko\u015b\u0107. Z roku na rok doskonalono „technologi\u0119“ g\u00f3rnicz\u0105 i zwi\u0119kszano tona\u017c wydobywanych surowc\u00f3w. W s\u0105siednim Devon otwierano nowe szyby.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Pod-zemi.jpg\")
<\/p>\n
<\/p>\n
Dwa du\u017ce problemy ogranicza\u0142y rozw\u00f3j \u00f3wczesnego g\u00f3rnictwa g\u0142\u0119binowego (bezpiecze\u0144stwo pracy nie by\u0142o w\u00f3wczas istotnym zagadnieniem). Pierwszym z nich by\u0142o zapewnienie wystarczaj\u0105cej wentylacji i dop\u0142ywu \u015bwie\u017cego powietrza pod ziemi\u0105, a drugim – post\u0119powanie z wod\u0105 podziemn\u0105.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/svetkamene.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Parni-stroj-J.Watta_.jpg\")
<\/p>\n
<\/p>\n
Je\u015bli spojrze\u0107 na jakiekolwiek miejsca wydobycia w Kornwalii, w kt\u00f3rych znajduj\u0105 si\u0119 pozosta\u0142o\u015bci budynk\u00f3w, b\u0119d\u0105 one podobne do siebie jak dwie krople wody i zawsze b\u0119d\u0105 mia\u0142y wysoki komin. Na pierwszy rzut oka wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce jest to komin pieca do wytopu rudy. Jednak nie jest to prawda. Nad ka\u017cdym wylotem szybu budowano wysoki komin, pod kt\u00f3rym rozpalano pot\u0119\u017cny ogie\u0144. Ci\u0105g gor\u0105cego powietrza przez komin wprawia\u0142 w ruch r\u00f3wnie\u017c powietrze pod ziemi\u0105. Ta bardzo prosta i niedroga metoda wentylacji podziemnej by\u0142a stosowana a\u017c do pocz\u0105tk\u00f3w XX wieku.<\/p>\n
Wypompowanie wody podziemnej odbywa\u0142o si\u0119 pocz\u0105tkowo za pomoc\u0105 si\u0142y wiatru (na mapie wida\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 szyb\u00f3w znajdowa\u0142a si\u0119 na wybrze\u017cu Kornwalii), ko\u0142a wodnego lub si\u0142y koni. Punktem zwrotnym by\u0142o zastosowanie przez Jamesa Watta pierwszej maszyny parowej, kt\u00f3ra od samego pocz\u0105tku by\u0142a przeznaczona do pompowania wody gruntowej. Silniki parowe szybko znalaz\u0142y zastosowanie w innych procesach g\u00f3rniczych, takich jak kruszenie i transport rudy.<\/p>\n
<\/p>\n
Wydobycie miedzi w Kornwalii r\u00f3wnie\u017c po\u015brednio przyczyni\u0142o si\u0119 do jednego z najwi\u0119kszych zwyci\u0119stw Kr\u00f3lestwa Brytyjskiego \u2013 bitwy pod Trafalgarem. Pancerniki kapitana Nelsona by\u0142y mniejsze, zwrotniejsze i szybsze ni\u017c po\u0142\u0105czone floty Hiszpanii i Francji. Szybko\u015b\u0107 okr\u0119t\u00f3w Nelsona zapewnia\u0142y polerowane miedziane p\u0142yty na kad\u0142ubie zanurzonej cz\u0119\u015bci okr\u0119tu. Nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o dzia\u0142ach okr\u0119towych, odlanych z kornwalijskich surowc\u00f3w.<\/p>\n
<\/p>\n
Ostatni szyb cynowy zosta\u0142 zamkni\u0119ty w 1998 r. z powodu nierentowno\u015bci. Ze wzgl\u0119du na stale rosn\u0105ce ceny metali nie\u017celaznych na pocz\u0105tku 2021 roku podj\u0119to decyzj\u0119 o ponownym uruchomieniu wydobycia cyny . Wsp\u00f3\u0142czesne badania geologiczne wykaza\u0142y, \u017ce pod powierzchni\u0105 ziemi wci\u0105\u017c znajduj\u0105 si\u0119 wystarczaj\u0105ce zasoby cyny, miedzi i innych metali.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n